Suggestopedi Yöntemi

Suggestopedia metodu kullanan öğretmenin amacı nedir?

Öğretmenin amacı öğrencilerin hedef dilde günlük konuşma kullanımını edinmeleridir. Bunun için öğrencilerin zihinsel güçleri açığa vurulmalıdır. Bu da öğrenmenin önündeki psikolojik engellerin kalkmasıyla ve beynin yakın-bilinç bölümünü çalıştırıcı aktivitelerle mümkün olur. Bu metot öğrencilerin hedef dili toplum içinde nasıl kullanacaklarını öğrenmeleri anlamakla birlikte aynı zamanda öğrencilerin kendi öğrenimlerinin sorumluluğunu almaları, başkasından nasıl öğrenebileceklerini öğrenmelerini de amaçlar. Bütün bunlar öğrencinin duygularını ve fikirlerini eğitiminde kullanıp yeni bir şeyler öğrenmeye karşı iç-savunma oluşturmamasıyla gerçekleşir.

Suggestopedia metodunu kullanan öğretmenin rolü nedir? Öğrencilerin rolü nedir?

Öğretmen sınıftaki tek otoritedir. Başarılı olabilmek için öğrenciler öğretmene saygı ve güven duymalıdırlar Güven duyulan kaynaktan bilgi daha kolay alınır. Öğrenciler kendilerini daha emin ve güvende hissederler, daha az çekingen olur ve öğrenimi kendiliğinden çabaya gerek kalmadan gerçekleştirirler. Kendilerini güvende hissettikleri zaman doğallıkları artar, çekingenlikleri azalır. Öğretmenin amacı öğrencilerin hedef dilde konuşmasını sağlamak ve bu süreci hızlandırmaktır. Bunu başarabilmek için öğrencilerin dil edinimlerini geliştirmeye çalışır. Öğretmen ilk olarak öğrencilerinin bariyerlerini kırmak ister, onları sınıfa getirdikleri problemlerden kurtararak derse hazırlar. Ayrıca öğretmen bilinçaltı öğretim yöntemlerini kullanarak ve fark ettirmeden, öğrencilere çeşitli şekillerde öğretmeyi amaçlar. Öğrencilerin her ortamda her zaman öğrenme içinde olmaları için altyapı hazırlar. Öğretmen aynı zamanda danışman rolündedir. Bu onun öğretmediği anlamına gelmez. Öğretmen yetişkin öğrencilere yeni bir şeyler öğretmenin zorluğunu bilip ona göre davranır. Başlangıçta öğretmene bağımlı olan öğrenciler, öğrendikçe bağımsız olurlar. Bu durum 5 bölümde gerçekleşir. İlk 3 bölümde öğretmen sadece dile yoğunlaşmakla kalmaz aynı zamanda öğrencilere öğrenimleri süresince psikolojik destekte bulunur. 4.bölümde öğrenciler kendilerine güveni aldıklarında öğretmen doğruluğa daha çok yoğunlaşır. İlk 3 bölümde hatasızlık, akıcılıktan sonra gelir. Başa dönüşte 5.bölümde gerçekleşir.

Suggestopedia’da öğretme-öğrenme sürecinin kendine has özellikleri nelerdir?

Lozanov’a göre savunmasız öğrenimin 6 parçası vardır. Birincisi güvenlik. İkincisi hedef dile saldırı (aggression) yani öğrenciler aktif olmalı, kendilerini ispat etmek için çaba harcamalılar. 3.parça ise dikkat. Kolay öğrenme sağlamak için öğretmenin dikkat gerektiren sahaları daraltması gerekir. 4.parça yansımadır. 5.parça hatırlama yeteneğidir. Son parça ise ayırma yeteneğidir (discrimination), yani hedef dilin yapıları arasındaki farklılıkları kavrayabilme. Öğrencilerin çevresel (peripheral) öğrenmelerinden yararlanmak için ortam suggestopedik olarak hazırlanır. Bunların amacı öğrencide bilinçaltı öğrenimi gerçekleştirmektir. (Peripheral Learning). Öz-güven yeni bilgi öğrenilebildiği sürece güçlenir. Lozanov'a göre okullar ve kurslar, mevcut durumlarıyla öğrenci düşmanıdır; bu yüzden  öğrencileri yanlış programlamaktadır. Öğrenme ve öğretme sürecinden en yüksek verimin alınabilmesi için bu yanlış programın bozulması ve yeniden programlanması gerekmektedir. Bu nasıl olacak? Her açıdan öğrenciyi okula göre değil, okulu öğrenciye göre programlayarak. Çünkü öğrenci okul için var değildir, okul öğrenci için vardır.

Suggestopedia’da Öğretmen-Öğrenci ve Öğrenci-Öğretmen etkileşimi nasıl olmalıdır?

Öğretmen öğrencilerle etkileşimi onlarla bir bütün olarak ve bireysel olarak başlatır. İlk zamanlar sessizce veya öğrendikleri birkaç ifadeyle karşılık veren öğrenciler daha sonra hedef dili kontrol etmeye başladıklarında daha uzun ve doğru cümleler kurabilirler hatta etkileşimi başlatabilirler. Öğrenci-öğretmen etkileşimi derse ve kur düzeyine göre değişir. Bazı söyleşilerde öğrenciler iddialı olabilir. Öğretmen onların kendilerini hedef dilde ifade etmelerini kolaylaştırır. Öğrencilerin dairesinden çıkar ve birbirlerini etkilemelerini sağlar. Diğer zamanlarda öğretmen görevini ve yönlendirmeyi yapar. İlk zamanlar sınıfı öğretmen planlar ama daha sonraları bunun sorumluluğunu öğrenciler almaya başlar. Bu metot öğretmen-öğrenci merkezlidir. Öğrenciler arasında sosyal ilişki geliştirmek çok önemlidir. Birbirlerinden öğrenebilir ve duygularını geliştirebilirler.

Suggestopedia’da dil ve kültür nasıl görülür?

Dil iletişimdeki gelişmenin birinci safhasıdır. İkinci safha ise dilsel mesajı etkileyen faktörlerdir. Örneğin; Birinin kıyafeti veya davranışları diğerinin dilsel mesajının nasıl olacağını etkileyebilir. Hedef dili kullanan insanların günlük yaşamı ile ilişkili hedef dil öğrenilir. Dili öğrenme sürecinde hem öğretmen hem öğrenci çalışır. Önceleri dilin görevleri kişiler arasında paylaşılır ama sonradan dil, gruptaki her bireyin kendi sorumluluğu olur. Bu şekildeki destekleyici öğrenme yönteminde dil ayrıca yaratıcılığın ve eleştirinin gelişmesini de sağlar. Kültür de dilin ayrılmaz bir parçasıdır.

Suggestopedia’da hangi dil becerileri ön plana çıkar?

Önceleri öğrenciler neyi söylemeye ihtiyaç duyarlarsa onu öğrenirler, daha sonra öğrencilerin öz güveni sağlandığında öğretmen öğrenilecek kelime ve dilbilgisi yapılarını ve telaffuz çalışmalarını öğrencilere aktarır. En önemli yetenek hedef dili anlama ve konuşmadır daha sonra okuma ve yazma becerileri kendiliğinden gelişir. Suggestopedia’da daha çok konuşma edinimi ve kelime öğrenme üzerinde durulur. Metodun başarısı hakkındaki değerlendirmeler verilen kelime bilgisinin çokluğuna odaklıdır. Dilbilgisi öğrenciye fark ettirilmeden, tahtaya formülüze etmeden, gerektiği düzeyde verilir. Öğrencinin bilinci dilin yapısına değil de kullanımına odaklanırsa başarı artar. Daha sonra beynin yarı-bilinç hali dilbilgisi kurallarını kendiliğinden içine alacak ve otomatik olarak kullanmaya başlayacaktır. Gramer, tümdengelimsel (explicitly) şekilde öğretilir fakat çok fazla üzerinde durulmaz. Bu metoda göre eğer dili öğrenenler dilin formlarından çok onu kullanma üzerinde yoğunlaşırlarsa daha iyi öğrenirler. Böyle olduğu zaman bilinçaltı gramer kurallarını kendiliğinden kullanmaya başlar. Belirttiğimiz gibi konuşmaya (speaking) önem verilir. Konuşmadan sonra öğrencilerde okuma ve yazma becerileri kendiliğinden gelişir.

Suggestopedia'da öğrencilerin duygularına bakış açısı nasıldır?

Suggestopedia öğrencilerin duygularına en çok önem veren metotlardan biridir. Metodun önemli ilkelerinden biri de öğrencilerin rahat olmaları ve kendilerini güvende hissetmeleridir ki bu sayede dili kolayca öğrenebilirler ve dil öğrenimi onlar için doğal ve kolay bir süreç olur.

Suggestopedia'da önemli olan öğrencilerin sınıfa getirdikleri psikolojik bariyerleri kırmaktır. Öğrenciler sınıfa günlük hayatlarından, çevrelerinden, geçmiş yaşantılarından taşıdıkları bariyerlerle gelirler. Öncelikle bunların kırılması gerekir. Direk ve dolaylı yoldan (Direct & Indirect Suggestion). Öğrencilere bilinçaltı yöntemler kullanılarak bu bariyerler kırılır ve kendilerine güvenmeleri sağlanır. Ayrıca öğrenciler kendilerine hedef dilde yeni kimlikler seçerek daha güvende hissederler. Yanlış yapmaktan korkmazlar çünkü yanlış yaptıkları zaman bu onların yanlışı değil seçtikleri yeni karakterin yanlışı olarak düşünürler.

Suggestopedia’da değerlendirme nasıl yapılmalıdır?

Suggestopedia'da asla bir formal test verilmez. Daha önce bu metodun öğrencilerin duygularına ne kadar önem verdiğini vurgulamıştık. Öğrencilerin güvende hissetmeleri lazım ki öğrenme en etkili olsun. Şu bir gerçektir ki ne kadar kolay olursa olsun formal testler öğrencide kaygı oluşmasına sebep olur. Değerlendirme metodun prensipleriyle paralel olarak yapılır. Değerlendirme test ile değil de öğrencinin sınıf içindeki performansı gözlemlenerek yapılır. Test, öğrenmeyi hızlandırıcı rahat sınıf atmosferini bozar. (Process-Based Evaluation)

Suggestopedia’da öğretmenin öğrencilerin hatalarına tutumu nasıl olmalıdır?

Yanlışların düzeltilmesi konusuna yöntemlerin bakış açısı birbirinden çok farklı olmakla birlikte, özellikle başlangıç aşamasında yanlışlara karşı hoşgörülü olunmasını ya da düzeltmenin dolaylı olarak yapılmasını önermektedir. Öğretmen hatanın ardından doğrusunu tekrarlar ama hataya fazla odaklanmaz, dikkat toplamaz. Hatalar tatlı, yumuşak bir sesle düzeltilir.

Suggestopedia’da etkin mekanizma nedir?

Korku (stres, heyecan), öğrenmeyi engeller. Korku anlarında vücudumuzun adrenalin ve noradrenalin salgılaması sonucu şeker ve kan basıncı yükselir; Beynin değişik bölümleri etkilenir, ya da kaçış veya saldırı durumuna geçer. Yani stres tepkisi verir ve öğrenme böylece engellenmiş olur. Bu yüzden öğrenciler öğrenme ortamında her türlü korkudan, stresten ve heyecandan uzak tutulmalıdır; onlara rahat bir öğrenme ortamı sunulmalıdır

Özellikle stressiz bir öğrenme, beden ve zihin faaliyetlerinin bir ahenk içinde çalışmasını sağlamaktadır. Bu şartlarda öğrenilen bilgiler daha kalıcı olmaktadır. Lozanov yaptığı araştırmalarda çok özel bir müziğin, yine çok özel bir ritimde olması kaydıyla, insanın beden fonksiyonlarını stressiz bir ortama sokarak öğrenme konsantrasyonunu artırdığını keşfetmiştir.

Özellikle kolay ve kalıcı öğrenme beyin alfa dalgası ortamındayken gerçekleşmektedir. Lazanov'un test ettiği belli ritimdeki bazı klasik müzik parçalarının beyin dalgalarını 8 ile 12 Hz. aralığına düşürerek beynin alfa dalgaları yaymaya başlamasını sağladığı gözlenmiştir.

Telkin ile yapılan öğrenmelerde, beden ve zihin gevşemesinin gerekli olduğu yapılan araştırmalarda görülmüştür. Gevşeme sağlandıktan sonra, telkinler bilinçaltını yeterli düzeyde uyarabilmektedir. Böylelikle öğrenme hızı oranı, fark edilebilir düzeyde artmaktadır. Öğrencilerdeki bu telkine açık, aşırı duyarlı safhayı kesin çizgilerle ortaya koymayı düşünen Lozanov, işe dil öğrenen kişilerin elverişli psikolojik durumlarını inceleyerek başladı.

Bu konuda yapmış olduğu deneysel araştırmalarının özetini 1971’de bir kitap halinde yayınladı. Kitap “TELKİNBİLİM” adı altında İngilizceye de tercüme edilmiştir.

Prof. Lozanov telkin bilimde yeni bir çığır açmıştır. Telkin yardımıyla öğrenme, bu yeni psikolojik keşiflerin ürünüdür.

Telkin bilimin dayandığı teorik temelleri özetlemek gerekirse;

* Bütün insanlar telkine yatkın bir yapıya sahiptir, ancak kişiye özel durumlara göre telkine hassasiyet değişebilir.

*  Uyanık durumda iken, bilinçaltımızın ruhsal aktivitesi üzerinde telkin güçlü bir etkinliğe sahiptir.

* Telkin, ciddi psikolojik birikimlerin uzaklaştırılmasına büyük ölçüde yardımcı olur. (öğrenme bariyerleri, konsantrasyon bozuklukları, öğrenememe inanı, başarısızlık korkusu gibi…)

Psikolojik tedavinin amaçlandığı hipnoz durumlarında ve ilaçla tedavi gören hastalarda telkinin mucizevî gücü gözlenmiştir. Böylece telkin uyanık durumdaki (bilinci yerinde olan) kişilerde de uygulama alanı bulmuştur.

Yani telkin metodunda kullanılan teknikler yardımıyla kişiyi olumlu davranış ve düşüncelerden alıkoyan savunma ve bastırma mekanizmalarının önüne geçmek mümkündür.

Hızlı öğrenmenin iki temel sırrı olan; “Gevşemiş olma ve ritmin eşzamanlı olması” dil edinimini hızlandıran iki önemli faktördür. Bedenin ve aklın uyum içinde çalışması hızlı öğrenmeyi kolaylaştırmıştır. Dr. Lozanov bedenin gevşemesinde çeşitli gevşeme yöntemlerini kullanmış fakat belirli ritimli müziğin belirli bir şeklinin bedeni gevşettiğini gözlemlemiştir. Suggestopedia seanslarında özel bir müziği günde birkaç dakika dinleyenlerin gerilim ve stresten arındıkları, hatırlama ve fark etme gibi fonksiyonlarının geliştiği ağrılarının yok olduğu tespit edilmiştir. Bütün dünyadaki bilim adamları bu tür müziğin bitkilerin gelişiminde bile olumlu izlerini, yapılan deneyler ile ortaya koymuşlardır.

Dr. Lozanov; Tarih ve toplum sürekli bize yeteneklerimiz hakkında bir takım önerilerde bulunuyor ve bu öneriler neler yapabileceğimiz konusunda bizi küçümseyerek sınırlıyor.” diyor. Sınırlamalara inanmak, sınırlı insanlar yaratır. Bizi bağlayan engellerin çoğu bilinçsiz önerilerdir. Doğduğumuz andan itibaren çevremizdekilerden nasıl davranmamız gerektiğini ve nasıl olmamız gerektiğini belirten öneriler almaya başlarız. Araştırmacılar “Uçabilirsiniz, ama önce kozanızı kırmanız gerek” diye öneriyorlar. Eğer uçmak istiyorsak, kontrolü ele almalıyız.